Ebeveyn Kararlarına Saygı Duyulmasını İstemek
Büyükannelere çocuk bakımında sınır koymak, aile içi ilişkileringüvenli ilerlemesi açısındanson derece önemlidir. Anne ve baba olarakilk adımda hangi konularda destek istediğinizi net biçimdenetleştirmeniz gerekir. Örneğin uyku saatleri, beslenme düzeni ve ekran süresi gibi başlıklar büyükannelerlenazikçe konuşulmalıdır. Bu konuşmadasert bir dil yerinesaygılı bir üslup tercih edilmelidir. Büyükanne çocuklara karşıgayet şefkatlidir ve bu sevgiyi takdir etmek aynı zamanda sınırlarınne amaçla gerekli olduğunupaylaşmak için kullanabilirsiniz. Kararlarınızı kısa cümlelerle ifade etmek, yanlış anlaşılmalarıepey azaltır. Büyükanneninyıllar içinde kazandığı deneyimlerinedeğer vermek de sınır koyma sürecinin parçası olmalıdır. Zaman zamanbasit farklılıklar yaşanabilir ve bunlar doğal karşılanmalıdır. Sınırların tutarlı olması, çocuğunemniyet duygusunu artırır. Eğer bir anlaşmazlıkdoğarsa, sakin bir ortamdayeniden konuşmak enyapıcı yoldur. Unutulmamalıdır kihedef, büyükanne ile çocuk arasında güçlü bir bağ kurarkenaile bireylerinin rahat hissetmesini sağlamaktır.
Büyükbabayla bayram ziyaretlerinde süre belirlemek, hem misafirlerin hem de ev sahiplerinin rahatı için önemli bir adımdır. Bayramgecesi başlamadan önceprogram yapmak ziyaretinhangi saat süreceğini aile içinde konuşmakepey yararlıdır. Büyükbabanınilgisi her zamanfark edilir olsa da uzun sürenardı ardına ziyaretler yorucu olabilir. Bu nedenle ziyaret saatleri önceden bildirilmeli veuygunsa kısa bir program oluşturulmalıdır. Çocukların oyun saatleri göz önündealınmalı, aksi haldesıkıntılı bir ortammeydana gelebilir. Büyükbaba ziyareti uzatmakistiyorsa nazik birifadeyle yönlendirme yapılabilir. Yemekvakti gibi doğal molalarimkan sunar. Böyleceher birey gününümutlulukla geçirir. Süre sınırınınüzüntü yaratmaması için sevgi dolu bir dil kullanılmalıdır. Bayramıntemel anlamı, aile bağlarınıpekiştirmek olduğundan kısa ama kaliteli birziyaret çoğu zamanoldukça değerli olabilir.
Torunlara şeker ve hediye verme konusunda sınırlar belirlemek, çocukların sağlığı ve duygusal dengesi açısından oldukçakritiktir. Büyükanne ve büyükbabalarsık sık sevgileriniarmağanla ifade etmekister. Bu davranışgüzel olsa daölçüsüz tüketim dişhijyeni ve kilo sorunlarınasebep olabilir. Bu nedenleanne baba olarakhaftalık şekertüketimini netleştirmekönemlidir. Büyükanneye bu kuralları anlatırken suçlayıcı olmayan bir dil kullanmak gerekir. Hediyelerhususunda deparalel bir yaklaşım benimsenebilir. Oyuncak sayısı çok fazla olduğundayavru odağınıkaybedebilir. Bunun yerine kitap gibi kalıcı hediyelerseçilebilir. Büyükanneninkeyifli olmasınıdileyen bir ailebakımından bu türseçenekler oldukça kullanışlıdır. Sınırlarınaçık olmasıüstelik çocuğagüvenli birzemin sunar. Zamanlayaşlılar bu düzene alışacaküstelik sevgisıcak ilişkipekişecektir.
Büyükanne ile çocuk disiplini konusunda uzlaşmak, aileninuyumlu birtavır geliştirmesiadına vazgeçilmezdir. Farklınesiller arasındaeğitim yöntemlerindeayrılıklar olması oldukça doğaldır. Ancakyavrunun kafası karışmaması içinana kurallarıntek olmasıönemlidir. Annehem baba önce kendi aralarındauzlaşılmış çerçeve oluşturmalı. Dahaertesinde bu çerçeve büyükanneyle sakinortamda paylaşılmalıdır. Büyükannebilgilerini paylaşırken dinlemek dedeğerlidir. Örneğin ceza yöntemleribağlamında biröneri ayrılığı olduğunda çocuğungözü önünde tartışmakyerine kaçınmak özelsakin zamandagörüşülmelidir. Çocukortak mesajduymalıdır. Böyleceemniyet duygusugüçlenir. Uzlaşmayöntemi sabırbununla birlikte karşılıklıempati gerektirir. Herev kendi dinamiklerine görekendine özgü yolizlemelidir. Sonuçtahedef, çocuğun sağlıklı biryetişkin olarakolgunlaşmasına destekvermektir.
Büyükbabanın sık habersiz ziyaretlerine yanıt vermek, hemhane düzeninisürdürmek hem de ilişkiyi zedelemeden yürütmek açısındandeğerli birmeseledir. Habersiz gelişler bazenmutluluk verse degenellikle planlarımızı bozabilir. Bu durumdailk olarak sakin ve açık bir iletişimsağlamak gerekir. Büyükbabaya ziyaret öncesindebilgi verilmesininsebep önemliolması sevgisıcak birüslupla anlatılabilir. Eğeruğrama sırasındayerimizde değilsekşu nazikçesöylenmeli. Büyükbabanın sevgisini takdirettiğimizi ziyaretlerinsistemli olmasınınçok faydalı olacağını belirtmekuygundur. Örneğinakşam sonları için sabitbelirli bir gün belirlenebilir. Böylecetaraflar de kendine göre hazırlık yapabilir. Habersizuğramaların tamamendurdurulması yerineılımlı birçerçeve kurmakçok sağlıklıdır. Büyükbaba yalnızlık hissediyorsabu durum dinlenmeli ve telefonlaaralıklı görüşmek teşvik edilebilir. Sonuçtaniyet, aile bağlarını güçlükorurken herkesinözel alanınaözen göstermektir.
Büyükbaba ile çocuğun sağlığı konusunda herkesin kabul edebileceği kurallar oluşturmak, aile içi huzur açısından belirleyici bir adımdır. Baba olarak önce kendi beslenme tercihlerimizi net bir şekilde yazılı hale getirmek gerekir. Kola benzeri içecekler gibi konularda hangi zamanların geçerli olduğunu sakin bir dille anlatmak, gereksiz tartışmaları önler. Büyükbabalar genellikle sevgisini yemek ikramıyla paylaşmak ister, bu duyguyu kabul etmek faydalı olur. Kısa bir liste hazırlayıp buzdolabına asmak iletişimi kolaylaştırır. Özellikle alerjisi olan çocuklarda bu hassasiyet büyük önem taşır. Olumlu bir dille sunulan kurallar, karşı tarafın kendini değersiz hissetmesini engeller. Zamanla oluşan bu uyum, küçüğün sağlıklı alışkanlıklar geliştirmesini sağlar.
Televizyon izleme konusu, aile büyükleri ile yapılan haftasonu günlerinde en çok sürtüşme yaratan başlıklardan biridir. Ailece belirlenen süre sınırının büyükler tarafından da benimsenmesi gerekir. Günlük ekran süresinin ne kadar olacağını basitçe anlatmak, karışıklığı ortadan kaldırır. Yemek zamanlarında televizyon kullanımının hiç olmayacağını paylaşmak önemlidir. Büyükanne evinde kitap sesi gibi seçenekler sunmak, torunun ilgisini canlı tutar. Ziyaretten önce yapılan kısa bir telefon görüşmesi birçok tartışmayı önceden önler. Sınırlar sözlü olarak paylaşılırsa daha kalıcı etki bırakır. Ekran ödülleri gibi konularda da uyumlu bir dil geliştirmek gerekli olur. Kesintisiz ekran kullanımı çocuğun dikkatini olumsuz etkileyebilir. Sabırlı bir tavırla yapılan açıklamalar büyüklerin da anlayışını artırır. Bu sayede ortak bir ekran düzeni aile içinde uyumu güçlendirir.
Büyüklerle yaşanan görüş ayrılıkları kaçınılmazdır, asıl mesele bunları saygılı bir dille konuşabilmektir. Büyükanne ile konuşurken suçlayıcı ifadelerden sakınmak gerekir. Kendi duygularını anlatan dil kullanmak, karşı tarafın savunmaya geçmesini önler. Mesela "sen hep" yerine "bizim açımızdan" kalıplarını tercih etmek işe yarar. Tartışma sırasında yavaş bir ses tonu korunmalıdır. Aile üyeleri değer görmek istediğini bilmelidir. Uygun görülürse konuşmayı ertelemek daha iyi sonuç verir. Torunun yanında çatışmamak büyük önem taşır. Herkesin kabul ettiği noktaları belirleyip oradan ilerlemek yakınlaşmayı kolaylaştırır. Yaşlılar yıllarına saygı duyulduğunda daha esnek olabilirler. Nihayetinde gaye kazanmak değil, birliktelik huzurunu korumaktır.
Büyükanne tavsiyeleri sıklıkla değerli olabilir, ancak her durumda kabul edilmesi şart değildir. Bu önerileri saygıyla sınırlamak için ilk olarak kendi kararlarımızı netleştirmek şarttır. Teşekkür ederek başlayan bir cümle, öneriyi reddetmeyi daha yumuşak hale getirir. Mesela "önerin için çok sağ ol, bu konuda kendi yöntemimizi seçtik" ifade etmek yeterli olur. Aile büyükleri açısından tavsiyelerinin kabul edilmemesi incitici olabilir. Bu yüzden seçim verilirken saygı dolu bir dil kullanmak elzemdir. Zaman zaman tavsiyenin uygun olanını kabul ederek diğer kısmını nazikçe sınırlamak mümkündür. Bu yöntem hem sevgiyi korur hem de sınırı net gösterir. Ara ara gelen öneriler adına kısa cevaplar belirlemek işi sadeleştirir. Sonuç olarak büyükler kendilerini önemli hissettiklerinde sınırlar daha rahat kabul görülür.
Haftasonu çocuk bakımı büyükanne ile ortaklaşa planlandığında hem aile açısından ayrıca büyükler için çok anlamlı bir süreç ortaya çıkar. İlk olarak her iki tarafın müsait olduğu zamanları belirlemek gerekir. Planı ortak hale getirmek sorunları azaltır. Büyükanne adına ağır olmayacak bir süre belirlemek önemlidir. Öğleden sonra vakitleri mesela kesin bir yapı torunun alışkanlığını sürdürmeye yardımcı olur. Uyku saatleri bunun yanında temel kurallar mutlaka paylaşılmalıdır. Plansız değişiklikler açısından yedek bir seçenek hazırlamak rahatlık sağlar. Büyükanne birlikte yapılan düzenli bir dayanışma çocuğa sevgi sunar. Böylece hafta sonu düzeni tüm taraflar açısından huzur getirir.
Aile içinde sınır çizmenin asıl dayanakları
Büyükanne ile dedeniz sıcak bir ilişki sürdürmek herkesin hayalidir, ancak ilkelerin olmadığı bir ilişki zamanla tükenmişlik yaratan hale gelebilir. Sınır koymak, sevgiyi azaltmak anlamına gelmez; aksine aile bağını sağlıklı tutmanın temel yoludur. Öncelikle kendi değerlerinizi netleştirmeniz gerekir. Hangi türden davranışların sizi rahatsız ettiğini, hangi konuda zorlandığınızı fark etmek, sınırın hangi çerçevede başlayacağını gösterir. Ardından bu sınırı karşı tarafa net bir dille paylaşmak şart. Suçlayıcı bir ton yerine yaşadığınızı anlatmak, büyüklerinizin savunmaya geçmesini engeller. Unutmayın ki sınırlar kısa sürede oturmaz; süreklilik gerektirir.
Sık karşılaşılan yanılgılar
Sınır belirlerken en tipik yapılan hatalardan biri, konuyu uzun süre içten içe taşımak ve ancak en son büyük bir kırgınlık yaşandığında konuşmaktır. Birikmiş öfke, reaksiyonun abartılı olmasına neden olur ve ilişkinin bunu anlamasını zorlaştırır. Bir diğer yanlış ise sınırı ani tüm herkesin önünde ilan etmektir. Bu yaklaşım, büyükbaba için utandırıcı olabilir ve savunma refleksini güçlendirir. Sık yapılan bir diğer hata da kararsızlıktır: bugün hoşgörülen bir davranış yarın karşılanmaz ve bu durum diğer tarafın kafasını karıştırır. Üstelik vicdan azabı hissiyle sınırı esnetmek de sınırların etkisini zayıflatır. Ne var ki açık ve süreklı bir çizgi, aynı zamanda sizin hem de yakınlarınız için hayli güven verici bir ortam yaratır.
Deneyimli ipuçları
Alan uzmanlarının ortak tavsiyelerden biri, kuralları konuşmadan önce dingin bir an seçmektir. Yemek sırasında tartışma yaratmak yerine, bire bir bir konuşma daha verimli sonuçlar verir. Anlatmak istediklerinizi öz ve somut cümlelerle aktarmak da önemlidir. Örneğin, "Her hafta sonu bizi beklemeniz beni yoruyor, iki haftada bir gelebileceğimizi önermek istiyorum" tarzındaki bir ifade, suçlama içermediği için oldukça yapıcı olur. Ek olarak büyüklerin kaygılarını dinlemek ve hoşgörü göstermek, konuşmayı canlı tutar. Uzlaşıya açık olmak da gerekir; tüm beklentileri bir anda esnetmek yerine, küçük adımlarla uygulamaya geçmek çok sürdürülebilir olur. Son olarak kendi değerlerinizi savunmak için danışmanlık almaktan kaçınmayın; bir aile terapisti ya da güvendiğiniz bir arkadaş süreci hayli kolaylaştırabilir.
Ekonomik ile bütçe konusu
Anneanne ve dedeniz bağlamındaki maddi ilişkiler bazen incelikli bir konu olabilir. Mesela sık sık yapılan hediyeler, uzun vadede harcamaları zorlayabilir. Bu konuda samimi bir diyalog kurmak, aynı zamanda kendinizi koruyacak hem de akrabalarınızın gururunu incitmeyecek bir çözüm üretmenize yardımcı olur. Ayrıca birlikte bir tür bütçe bilinci oluşturmak da faydalı olabilir. Örneğin ortak bünyesinde ayrılan sabit bir ödenek ile destek hazırlamak hayli planlı ve dengeli olur. Parasal ölçülerin açıkça paylaşılması de kaçınılmazdır; böylece kimse beklenti yaşamaz ve aile ekonomik sebeplerle zedelenmez.
Zamanlama ile buluşma organizasyonu
Tatiller tarzındaki dolu süreçler, aile büyükleri için birliktelik programlarını karmaşıklaştırabilir. Bu nedenle erkenden bir takvim oluşturmak sizi hafifletir. Hangi tür zaman dilimlerinde görüşmek istediğinizi, hangi aktivitelerin sizin temposuna uyduğunu göz önünde bulundurmak gerekir. Ayrıca zamansal hastalık olasılıkları değerlendirilmelidir; özellikle soğuk aylarında yorucu yolculuklar yerine geçen hafif ve sabit telefon ya da video görüşmeler düşünülebilir. Böyle bir bir tür planlama bir yandan kendinizin dinlenmenizi korur hem de akrabalarınıza çok anlamlı vakit geçirmenizi sağlar.
Çok sorulan sorular
Büyükanne ile ölçü koymak konusunda en yaygın yöneltilen sorulardan biri, bu tercihin vicdan azabı yaratıp yaratmayacağıdır. Kısaca rahatsızlık duymak fazlasıyla normaldir; yine de bu duygu kuralın sakıncalı olduğu anlamına gelmez. Bir diğer soru ise yakınların reaksiyonunun ne tarzda olabileceğidir. Her yaşlı kişi değişik karşılık gösterebilir; bazıları kısa sürede hoşgörüyle değerlendirirken, birileri zaman hem de tekrar gerektirebilir. Sizin bakış açınızla en önemli nokta, kararlılık içinde hoşgörü sergilemektir. Son sorarak ölçü belirlemenin aile ilişkisini koparacağı endişesidir. Oysa yapıcı iletişimle kurulan kurallar, birlikteliği derinleştirir; çünkü karşılıklı taraflar neyi beklediğini görür ve bu durum zamanla güven yaratır.